loader

Kościół Parafialny św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Toszku

Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej

 

Pierwsza informacja o kościele w Toszku pochodzi z 12 VIII1 201 roku, kiedy to w bulli papieża Innocentego III wymieniony zostaje kościół pod wezwaniem św. Piotra w Tosses jako posiadłość wrocławskich premonstratensów (norbertanów) z opactwa św. Wincentego na Ołbinie. Według ks. Piotra Góreckiego trudno jednoznazcznie stwierdzić czy pierwszą świątynię na ziemi toszeckiej wziesiono z mandatu ksiażęcego, czy uczynili to norbertanie. Przypuszcza on, że kościół musiał powstać po 1190 roku za sprawą premonstratensów. Toszecki kościół nie był zbyt ważny dla zakonników, bowiem już w 1264 roku opat Gotfryd zrzekł się praw do niego na rzecz biskupa Tomasza, "sam zaś kościół miał się już chylić ku ruinie". Jednak około 1335 roku Toszek stał się siedzibą archiprezbiteriatu, którego zasięg pokrywał się z obszrem kasztelanii.

Patron pierwszego kościóła czyli św. Piotr, łączy się z symboliką herbu miasta. Najstarsza pieczęć miejska na dokumencie z 1454 roku przedstawia półklucz, gwiazdę sześcioramienną oraz półorła zwróconego w lewo. Półorzeł nawiązuje do herbu Piastów śląskich, zaś półklucz to odniesienie do atrybutu św. Piotra, tak jak i gwiazda symbolizująca niebiańską chwałę apostoła.

W XIV wieku istniała w Toszku mennica książęca i również na monetach toszeckich, tzw. brakteatach i kwartnikach, wybijano skrzyżowane klucze św. Piotra.

W okresie wojen husyckich zamek i kościół zostały zniszczone, odbudowę podjął książę toszecki Przemysław. Johannes Chrząszcz podaje, że:

"Zniszczony przez Husytów w latach 1430–1433 toszecki kościół, został w 1445 roku odbudowany przez Księcia Przemko." Fundator kościoła został pochowany w jego podziemiach. Jeszcze w 1679 roku podczas wizytacji kościoła zapisano: "przed głównym ołtarzem znajduje się nagrobny pomnik toszeckiego księcia przeszkadzający klęczącym."

W okresie reformacji Toszek pozostał katolicki, choć właściciele miasta rodzina von Redern byli protestantami i na zamku nabożeństwa odprawiał pastor z Wiśnicza. (Ks. Piotr Górecki podaje,że na początku XVII w., z archiprezbiteratu toszeckiego, tylko 5 parafii: Toszek, Kopienica, Wieszowa, Płużnica Wielka, Paczyna Wielka, oparło się postępowi reformacji).

W latach 1713 – 1715 kościół został gruntownie przebudowany za sprawą barona Jana Dytryk von Peterswaldsky (Ditrich Peterswaldski). Kościół otrzymał piękne sklepienie nawy głównej, nową marmurową wieżę, "a wnętrze wyposażono w nowy ołtarz i ambonę, które wykonał rzeźbiarz Maciej Weissmann z Frydka na Morawach" (www.parafia-toszek.pl/historia).

Ważnym miejscem w świątyni był (i jest nadal) słynący łaskami obraz Matki Boskiej z roku 1687. Jak podaje prof. Ewa Chojecka:" Obraz Matki Boskiej Toszeckiej to kopia słynnej Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych (Maria Hilf), zwanej też – od pierwotnego miejsca przechowywania Matką Boska Pasawską i stanowi powtórzenie kompozycji Lucas Cranacha Starszego. Podobne obrazy znane są między innymi z Głogówka i Bruntalu".

W 1762 roku papież Clemens XIII ustanowił przy toszeckim kościele Bractwo poświęcone Sercu Jezusowemu. Jak podaje ks. Johannes Chrząszcz: "Toszek stał się miejscowością pielgrzymkową, do które przybywali nie tylko wierni z Górnego Śląska, lecz także z innych krajów".

W 1844 roku kościół parafialny wzbogacił się o organy, zbudowane przez słynnego w Europie organmistrza Moritza Roberta Müllera.

W 1924 roku  na wzór Groty w Lourdes przy kościele zbudowano grotę.

Bibliografia

•    Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, praca zbiorowa pod red. Ewa Chojecka, Katowice, 2004

•    ks. Piotr Górecki, Archiprezbiterat toszecki w latach 1618 -1740, Gliwice, 2009

•    Johannes Chrząszcz, Historia miast Pyskowice i Toszek, Pyskowice 1994

•    Rocznik Toszecki, nr 1, 2017

•    www.parafia-toszek.pl/ historia

 

Adres: Toszek ul. Zamkowa 1 - obok