loader

Zamek w Toszku

Zamek w Toszku

Zamek, położony na wzgórzu i oddzielony od miasta suchą fosą, został częściowo odbudowany w latach 1957 – 1963, zachowano również część zniszczonej budowli jako wieczystą ruinę.

Historia zamku sięga czasów średniowiecza i wiąże się z dziejami kasztelanii toszeckiej. W dokumencie z 1222 r. wystepuje kasztelan toszecki Jakub. Gród kasztelański należał do książąt śląskich linii bytomsko – kozielskiej, później cieszyńskiej i oświęcimskiej.  W 1430 r., w czasie wojen husyckich, zamek został spalony. Książę toszecki Przemysław (ok. 1425 - 1484) zbudował murowany zamek w stylu gotyckim. W XVI w. właściciele dóbr toszecko – pyskowickich, rodzina von Redern,  po pożarze w 1570 r., odbudowała zamek w stylu renesansowym. W latach 1650 -1666 zamek został gruntownie przebudowany przez nowego właściciela hrabiego Caspra Colonna. Pracami kierował lombardzki architekt i sztukator Giovanni Seregni. Dobudowano nowe skrzydło mieszkalne, budynek bramny ozdobiono pięknym potralem z herbem rodowym i napisem: CASPAR COMMES COLONN 1666. Zamek stał się piękną rezydencją godną hrabiego. Kolejni właściciela zamku to: baron Dietrich von Peterswald (1707 – 1718), hrabiowie z rodu Kottulinski (1718 -1759), ród Posadowskich (1759 - 1791), baron Adolf von Eichendorff – ojciec wielkiego poety Johepha von Eichendorff (1791-1797), rodzina Gaschin (1797-1841) oraz  rodzina Guradze (1841-1945).

W 1728 r. piorun uderzył w jedną z wież i całkowicie ją zniszczył. Największy pożar wybuchł na zamku 29 marca 1811 r., wiąże sie z nim najsłynniejsza legenda toszecka o złotej kacze. Hrabina Gizela, żona hrabiego Leopolda Gaschin, próbując wydostać się z płonącego zamku, zeszła do podziemi. Zabrała ze sobą klejnot rodzinny – złotą kaczkę siedzącą w koszyczku na 11 złotych jajkach i zakopała w podziemnym przejściu. Hrabina wkrótce zmarła, a złotej kaczki dotąd nie odnaleziono. Po pożarze zamek niszczał i pozostał riuną. Hrabia Leopold Gaschin przeniósł się do Dworu Dolnego. Wykorzystując materiał budowlany ze spalonego zamku rozpoczęto budowę nowej rezydencji. Powstał piekny Schloss (pałac), jego budowniczowie  inspirowali się architekturą neogotycku. Rodzina Guradze, ostatni właściciele dóbr toszeckich, mieszkała w nim do końca 1944 r. Pałac został spalony w styczniu 1945 r. przez żołnierzy radzieckich. Na jego miejscu znajduje się obecnie parking. W latach 1957 – 1963 zamek został częściowo odbudowany i przeznaczony na siedzibę placówek kulturalnych, np.: w latach 1963 -1989 w odrestaurowanej stajni działało kino "Zameczek", obecnie w dawnej sali kinowej znajduje się reprezentacyjna Sala Peterswladska. Biblioteka, Centrum Ekspozycji Historycznych, kawiarnia to tylko część oferty dla gości i mieszkańców proponowana przez Centrum Kultury Zamek w Toszku.

Bibliografia:
Parki i dwory powiatu gliwickiego, Starostwo Powiatowe w Gliwicach
Lewandowski, J. F., Epizody toszeckie,Toszek 2013
Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, pod red.Chojecka E., Katowice, 2004

Więcej informacji o toszeckim zamku znajdziesz TUTAJ.

Adres: Toszek ul. Zamkowa 10